پنج فرقه اصلى كيسانيه ، زيديه ، اماميه ، غلات و اسماعيليه تقسيم مىكند و در بيان دسته‌هاى بزرگ شيعى به رجال معروف آن نيز ، اشاره مىكند . همچنين نه‌تنها دربارهء برخى از گروه‌هاى شيعى و يا منسوب به شيعه نظير كيسانيه به ارزش داورى پرداخته و آنان را بىدين معرفى مىكند . « 1 » بلكه داورى و ديدگاه او دربارهء اماميه نيز ، آميخته به نقد و جهت‌گيرى مىباشد . از اين جهت است كه ضمن ظالمانه و كينه‌جويانه دانستن ديدگاه شيعيان نسبت به صحابه و حتى اطلاق عنوان قدح‌آميز « رافضى » بر آنها ، آنان را پراكنده‌گو و در نزاع هميشگى مىداند . اين نويسنده در تقسيم‌بندى خود ، از دسته‌هايى چون زراريه ؛ يونسيه ؛ هشاميه و نعمانيه نام برده ، آنان را در دسته‌هاى غاليان قلمداد مىكند . « 2 » 13 . تبصرة العوام فى معرفة مقالات الانام ؛ منسوب به سيد مرتضى حسنى رازى ( زنده در قرن هفتم ) ، تصحيح : عباس اقبال . تاكنون نويسندهء اين اثر شناسايى نشده است . « 3 » اما از آن‌جا كه اين اثر بعد از بيان الاديان ، از كهن‌ترين متون اصلى فارسى دربارهء فرق اسلامى است و از طرفى با نگاه شيعه امامى و با رنگ كلامى همراه با تقسيم‌بندى ويژه از فرق نوشته شده ، بررسى و توجه به آن بىفايده نيست . نويسنده بعد از گزارش ديدگاه‌هاى فرقه‌هاى كلامى و شمارش زيرمجموعه‌هاى آن ، فرقه‌هاى اسلامى را به دو دسته « شيعه » و « اهل سنت و جماعت » « 4 » ، و اهل سنت

--> ( 1 ) . نك : ص 132 . ( 2 ) . نك : ص 145 - 147 . ( 3 ) . جهت اطلاع از درستى و نادرستى نسبت اين كتاب به مؤلف موردنظر و اختلاف دربارهء نويسنده و تاريخ نگارش آن نك به : مقدمه مصحح آن و نيز درس‌هايى از « مكتب اسلام » ، سال اول ، شماره‌هاى 8 ، 9 ، 10 ، مقاله سيد موسى شبيرى زنجانى . ( 4 ) . نك : تبصرة العوام ، ص 38 .